Prof. dr. Sadik Bahtić: Globalizacija kao svjetski proces

Prof. dr. Sadik Bahtić: Globalizacija kao svjetski proces

Piše: Prof. dr. Sadik Bahtić

Globalizacija je svjetski proces kojeg diktiraju ekonomski razvijene zemlje. U suštini radi se o procesu prelaska iz industrijskog u informatučko društvo pri čemu uslove diktiraju visoko razvijene zemlje. Globalizaciju karakteriše sve veća međuovisnost nacionalnih ekonomija sa svjetskom privredom.

Ovi procesi su započeti 70-ih godina prošloga vijeka, a karakteristični po parametrima globalizacije tržišta, proizvodnje, finansija, konkurencije, poslovanja i ekonomskih integracija uopšte. To je naročito vidljivo poslije 90-ih godina raspadom komunizma i blokovske podjele svijeta.

Globalizacija političkih, ekonomskih i socijalnih procesa utiče na duboke promjene u geopolitičkoj strukturi svjetske zajednice, uključujuči transformacije socijalno-političkog sistema, što ukazuje da se radi o novoj fazi u historijskom razvoju čovječanstva.

U ekonomskom smislu globalizacija je proces kojin se smanjuju ili potpuno ukidaju prepreke u međunarodnoj ekonomskoj razmjeni i povećava ekonomska integracija među zemljama u cjelom svjetu.

Svjetska pojava i procesi globalizacije pretpostavljaju da se mnoštvo kulturnih, civilizacijskih, političkih, socijalnih, ekonomskih i drugih odnosa promjeni i poprimi planetarne karakteristike.

Isto tako, globalizacija podrazumjeva rasprostranjenje svih svera ljudske djelatnosti, uključujući internacinalizaciju novca,kapitala,hartija od vrijednosti, prava, tehnologija, informacija, organizacije, robne razmjene, iskustva, prakse i menadžmenta.

U tom kontekstu,neophodno je razlikovati forme globalizacije u okviru još uvijek postojećih imperija, kakva je na primjer, Velika Britanija sa Komenveltom.

sadik bahtic1.jpg - Prof. dr. Sadik Bahtić: Globalizacija kao svjetski proces

Prof. dr. Sadik  Bahtić

Ona obuhvata ogroman prostor i podazumjeva jedinstven politički i ekonomski sistem. Razilikuju se od formi globalizacije koja se odvija djelovanjem multinacionalnih kompanija i internacionalizacijom svjetskih robnih marki. Na drugoj strani, prisutna je evropska globalizacija, posredstvom objedinjavanja zemalja Evrope u Evropsku uniju.

U savremenim uslovima prestaju da važe sve dosadašnje taorije međunarodnih ekonomskih odnosa, s obzirom da se globalizacija politika, odbrana, bezbjednost, privreda finansije, tehnologija, informacije, proizvodi, usluge, ljudi, narodi i države.

Globalizacija, praktično ulazi u sve pore društva jedne zemlje-od sirovina,trgovine,finansija i društveno-ekonomskog i tehnološkpg razvoja. U dosadašnjem periodu razvoja procesa

globalizacije,iskristala su se dva pravca u međunarodnim odnosima. To su vertikalna i horizontalna globalizacija.

Vertikalna globalizacija ukazuje:

- da se sva otvorena pitanja iz unutrašnjeg razvoja nacionalne privrede prenese na nivo globalnog,

- da se pitanje odlučivanja o pravcima razvoja sa nacionalnog prenese na nivo globalnog.

Horizontalna globalizacija ukazuje:

- da svi subjekti međunarodnog poslovanja treba da sev međusobno povezuju i sarađuju na transparentan način,

- da se subjekti u međusobnom poslovanju povezuju ,prije svega na regionalnom nivou, i to prema kriterijumima zasnovanih na sopstvenim ciljevima i interesima,

- da se o svim pitanjima odlučuje na jednom mjestu.

Globalizacija označava dinamično ekonomsko,politički i kulturni proces koji je omogućen brzim razvojem na poljima transporta i komunikacija,a koji je često vođen željom multinacionajnih kompanija za osvajanjem novih tržišta:

- Ekonomska globalizacija označavau prvom redu stvaranje i utvrđivanje pravila jedinstvenog svjetskog tržišta koje podstiče konkurenciju i rtazvoj.

Protivnici, s druge strane, antiglobisti tvrde da velike multinacionalne kompanije koriste već zarađeni kapital da onemoguće stvaranje konkurenata sa kojima bi morali djeliti tržište.

- Politička globalizacija je tjesno vezana uz ekonomsku globalizaciju. Postojanje jedinstvenog svjetskog tržišta smanjuje mogućnost nacionalnih država da direktno podstiču razvoj vlastite ekonomije zbog pravila koja nameću multinacionalne kompanije.

Mjesto donošenja odluka se prenosi iz državnih u međunarodne institucije čime se smanjuje mogućnost ljudi da direktnim izborima predstavnika vlasti utiču na vlastiti razvoj.

- Kulturna globalizacija je susret različitih svjetskih kultura i običaja. Protok robe,kapitala i ljudi preko državnih granica nosi sa sobom i protok navika,obićaja i kultura.

Iako se globalizacija ponekad mješa s amerikanizacijom i smatra se za opasnost po kulturni identitet,suverenost država i razvoj privrede.SAD nisu prozrokovale taj fenomen,on je prije svega rezultat tehnološke revolucije koja je omogučila efikasniju organizaciju.

Amerikanci samo preusmjeravaju plodove globalizacije prema sebi zahvaljujući svom vodećem položaju u svjetskim odnosima.

Komentari (0)

Još uvijek nema komentara. Postavite prvi komentar!

Ostavi komentar