Bosnian News Service nastavlja objavljivati recenzije kapitalnog djela „Zvornik 1992 – 1995: Genocid na kapiji Bosne“  autora dr. Muamera Džananovića i dr. Elvedina Mulagića.

Danas objavljujemo recenziju dr. Jasmina Medića s Instituta za historiju - Univerzitet u Sarajevu, poznatog bh. historičara.

Tekst recenzije prenosimo u cijelosti:

Zvornik je jedna od onih bosanskohercegovačkih opština u kojima su počinjeni najveći zločini u toku agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu. Strateški značajna opština za srpske nacionalističke interese, opština u kojoj je bošnjačko stanovništvo bilo u apsolutnoj većini prema popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini 1991. godine, Zvornik je ujedno i „uvertira“ za zločine nad Bošnjacima u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine.

Zauzimanjem Zvornika srpskim snagama olakšano je i zauzimanje ostalog dijela donjeg Podrinja kao strateškog cilja „uklanjanja Drine kao granice između srpskih država“. Pored navedenog, Zvornik kao trebao je da bude „pod svaku cijenu srpski“ jer je teritorijalno obuhvatao 50 km zapadno od Drine, kako je i najavljivao Mihalj Kertes, jedan od najistaknutijih srbijanskih funkcionera za vrijeme vladavine Slobodana Miloševića. 

VEZANI TEKST >>>Prof. dr. Edina Bećirević: Genocid na kapiji Bosne

Autori dr. Muamer Džananović i dr. Elvedin Mulagić napisali su opsežnu knjigu o zbivanjima u Zvorniku od raspada socijalizma u Jugoslaviji do genocida počinjenog nad Bošnjacima u i oko Srebrenice 1995. godine. Premda u naslovu implicira da se bave zbivanjima samo u zvorničkoj opštini, autori nisu nasjeli na „zamku lokalizacije“ nego su, naučnim i adekvatnim metodološkim pristupom objasnili kontekst raspada Jugoslavije, političkih i vojnih prilika u Bosni i Hercegovini uoči i tokom agresije te detaljno opisali sudbinu kako žrtava zločina tako i onih zvorničkih Bošnjaka koji su preživjeli zločine 1992. godine.

Jedan dio ove knjige odnosi se i na žrtve genocida u Srebrenici koji su prognani iz svojih domova u zvorničkoj opštini što također govori u prilog tezi da su posmatrali širu sliku dešavanja na prostoru Bosne i Hercegovine i bivše Jugoslavije.

Da je Savezna Republika Jugoslavija uzela aktivnog učešća u zločinima nad Bošnjacima u Zvorniku potvrdili su autori detaljno opisujući vojne i policijske jedinice koje su prelaskom rijeke Drine provodili „etničko čišćenje“ u zvorničkoj opštini. Ova je knjiga i pokazatelj kako se, zapravo, stvarala Republika Srpska - proglašenjem jednog dijela Bosne i Hercegovine ekskluzivno srpskim, pripajanjem tog dijela “Srpskoj republici”, zauzimanje najznačajnih opštinskih institucija od strane srpske vojske i policija, a onda masovnim zločinima smanjivanjem broja “nesrba” na “prihvatljivu” brojku.

VEZANI TEKST >>>Akademik Mirko Pejanović o knjizi "Zvornik 1992–1995: Genocid na kapiji Bosne": Kapitalna studija

Ti zločini, posebno u Zvorniku pokazali su svoju svirepost i monstruoznost naročito kada gvorimo o zločinima nad ženama. Zvornik je i u tom segmentu jedan od sinonima zločina nad civilima. 

Sve navedeno potkrijepljeno je, i taj značaj treba posebno akcentirati, emprijskim istraživanjima kojeg su autori provodili tokom svih godina pisanja ove monografije. Emprijska istraživanja, kroz „oral history“ sa preživjelim svjedocima ne samo da su obogatili ovu knjigu nego su i putokaz budućim istraživačima kako bi trebali pristupiti izučavanju zločina na određenom području Bosne i Hercegovine. Vidljivo je da su svjedoci otkrili podatke koje je teško naći čak i u onim knjigama koje se smatraju naučnim.  

Nakon detaljne analize napisanog, možemo zaključiti da je zahvaljujući ovoj knjizi, Zvornik prva opština u Bosni i Hercegovini u kojoj su sva zbivanja, a prioritetno zločini, detaljno opisani i stručno objašnjeni. Ta činjenica dovoljno govori o pristupu autora ovoj izuzetno kompleksnoj tematici. 

Zbog svega gore navedenog, nedvosmisleno sam stava da ova knjiga mora biti publikovana i da će ona značajno obogatiti bosanskohercegovačku historiografiju po pitanju izučavanja perioda agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu i genocida počinjenog nad bošnjačkim narodom.